Finisaż wystawy


Heinrich von Kleist i kultura epistolarna epoki


oraz dyskusja, w której udział wezmą pisarki:
Tanja Langer i Dagmar Leupold.
Prowadzenie: Katarzyna Jaśtal i Paweł Zarychta, kuratorzy wystawy.
Piątek, 28.10.2011, godz. 18.30
Biblioteka Jagiellońska, al. Adama Mickiewicza 22 (wejście od ul. Oleandry)

W 2011 roku przypada 200. rocznica śmierci wielkiego niemieckiego pisarza Heinricha von Kleista, który urodził się w 1777 roku we Frankfurcie nad Odrą, a 34 lata później wraz z przyjaciółką Henriette Vogel popełnił samobójstwo. Współczesnych szokował ekscentrycznym i ciągle zmieniającym się trybem życia, dzisiaj mógłby być jednym z wielu młodych ludzi szukających własnej drogi w otaczającym ich świecie. Podejmowane przez Kleista różne próby ułożenia sobie życia kończyły się niepowodzeniem. Karierę w pruskiej armii porzucił na rzecz studiów uniwersyteckich, a te z kolei dla literatury. Później postanowił podróżować po Europie zatrzymując się na dłużej we Francji. Impulsem do wyjazdu był przypuszczalnie kryzys wartości, jaki wywołała u Kleista lektura pism Immanuela Kanta i zawarta w nich idea niepoznawalności prawdy. Próbował też sił jako wydawca, najpierw pisma artystycznego w Dreźnie, później gazety codziennej w Berlinie. Oba projekty zakończyły się niepowodzeniem. Na krawędzi finansowej ruiny i skłócony z rodziną postanowił odebrać sobie życie. Samobójstwo, do którego namówił także nieuleczalnie chorą przyjaciółkę, było bardzo dobrze przygotowane, a niektóre relacje porównywały ten akt do starannie wyreżyserowanego spektaklu.

W tych pokręconych życiowych drogach jednego z najważniejszych pisarzy w historii literatury odnajduje się wielu współczesnych twórców. Losy i twórczość Kleista zainspirowały wielu ludzi pióra, do których należą m.in. Christa Wolf, John Banville, Stefan Chwin, Lukas Bärfuss i dwie zaproszone przez nas pisarki: Tanja Langer i Dagmar Leupold. Pierwsza z nich jest autorką książki: „Wir sehen uns wieder in der Ewigkeit. Die letzte Nacht von Henriette Vogel und Heinrich von Kleist” („Zobaczymy się w wieczności. Ostatnia noc Henrietty Vogel i Heinricha von Kleista“), w której szkicuje subiektywny obraz wydarzeń poprzedzających samobójcze strzały nad jeziorem Wannsee. Bazując na zachowanych dokumentach i relacjach świadków Langer rekonstruuje rozmowy swoich bohaterów, ich nastrój, nastawienie do świata, relacje z najbliższymi. Sięgając do biografii Kleista i Vogel próbuje znaleźć odpowiedź na pytanie: Co skłoniło tych dwoje do odebrania sobie życia? Dagmar Leupold z kolei sięgnęła w swojej książce „Die Hellichkeit der Nacht” („Jasność nocy”) po zapomnianą już dzisiaj formę powieści epistolarnej, którą wypełniają fikcyjne listy Heinricha von Kleista do Ulrike Meinhof. Ikona zachodnioniemieckiego terroryzmu i popkultury, która także zakończyła życie samobójczą śmiercią, staje się „duchową siostrą” pisarza oraz adresatką jego przemyśleń i spostrzeżeń odnoszących się do współczesnego świata i otaczającej nas rzeczywistości.

Książka Leupold jest też świetną klamrą, która zamyka trwającą od końca września w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie, wystawę autografów Kleista i jemu współczesnych polskich i niemieckich pisarzy m.in. ze zbiorów dawnej Pruskiej Biblioteki Państwowej w Berlinie.

 

Organizatorzy:

  • Dom Norymberski
  • Instytut Goethego
  • Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Jagielońskiego
  • Biblioteka Jagiellońska