CHRISTOPH SCHLINGENSIEF: SZTUKA BEZ GRANIC

Kraków, 11.04 – 15.04. 2013.
Galeria Domu Norymberskiego, Kraków, ul. Skałeczna 2
Kino Pauza, ul. Floriańska 18, Kraków

Projekt zatytułowany Christoph Schlingensief: sztuka bez granic przybliża sylwetkę artysty totalnego, bezwzględnego prowokatora, jednej z najciekawszych i najbardziej oryginalnych postaci europejskiej sceny ostatnich dekad. Schlingensief - niemiecki reżyser filmowego, operowy, teatralny, radiowy, performer i konferansjer talk show - realizował swoje filmy łącząc różne metody, formy oraz gatunki filmowe, odwołując się do estetyki trash cinema, science fiction, porno czy horroru. W estetyce przesączonej chaosem, histerią i absurdem z perwersyjną domieszką humoru twórczości rozliczał się z historią III Rzeszy, problemem zjednoczenia Niemiec, popularnością organizacji neonazistowskich czy problematyką azylu politycznego.

Projekcjom towarzyszą: wykład kuratorki przeglądu dr Anny R. Burzyńskiej Jak wytłumaczyć teatr martwemu zającowi?, warsztaty reżysersko – dramaturgicznie Art Across Borders: The Schlingensief Principle prowadzone przez Thomasa Irmera oraz dyskusja Christoph Schlingensief – artysta angażujący połączona z prezentacją książki Christoph Schlingensief: sztuka bez granic, pod redakcją Tary Forrest i Anny Teresy Scheer, wydanej przez maltafundację i Korporację Ha!art.

 

PROGRAM

 

11.04. 2013, godz. 18.00, Galeria Domu Norymberskiego

JAK WYTŁUMACZYĆ TEATR MARTWEMU ZAJĄCOWI?

Wykład dr Anny R. Burzyńskiej

Christoph Schlingensief nieufnie odnosił się do większości artystycznych i moralnych autorytetów – poza Josephem Beuysem. Dzielił z nim podejście do człowieka jako bytu somatycznego i polityczno-społecznego oraz sposób w jaki można nadać rangę dzieła sztuki niskiej i banalnej realności, przekuć prozę życia w rytuał. W głośnej akcji Jak wytłumaczyć sztukę martwemu zającowi Beuys przyjął rolę szamana dysponującego mocą przemiany rzeczywistości. Jego nieodłącznym towarzyszem stał się martwy zając: ślepy i głuchy, a mimo to, będący właściwszym adresatem sztuki, niż chorzy na racjonalizm ludzie, którzy zakładają, że rozumieją wszystko, na długo przed tym, zanim uważnie się temu przyjrzą. Podążając tropem Beuysa, Schlingensief w swojej twórczości teatralnej i performerskiej wcielał się w rolę szamana, usiłującego za pomocą prowokacji otworzyć oczy żywym ludziom i martwym zającom.

 

11.04. 2013, godz. 19.00, Galeria Domu Norymberskiego

INTERVIEWFILM - CHRISTOPH SCHLINGENSIEF (WYWIAD Z CHRISTOPHEM SCHLINGENSIEFEM); REŻ. FRIEDER SCHLAICH, 2004, 77'

Wywiad-rzeka, w którym Schlingensief opowiada o swojej przygodzie z kinem, rozpoczętej w wieku ośmiu lat i trwającej nieprzerwanie przez całe życie. W dokumencie znalazły się fragmenty wszystkich ważnych prac reżysera, opatrzonych jego komentarzem i uzupełnionych przez materiały dokumentalne dotyczące ich powstania. Schlingensief dowcipnie i ironicznie relacjonuje historię swoich artystycznych wzlotów i upadków, opowiada o współpracy z wybitnymi aktorami (Tildą Swinton czy Udo Kierem) oraz zwierza się z fascynacji twórczością takich reżyserów, jak Luis Buñuel, Herbert Achternbusch i Rainer Werner Fassbinder.

 

12. 04. 2013, godz. 18.00, Galeria Domu Norymberskiego

120 DNI BOTTROPU, 1997, 60'

Film programowy, którego tytuł odnosi się do antyklasyka Piera Paolo Pasoliniego, zaś podtytuł – Ostatni film Nowego Kina Niemieckiego – zapowiada chęć rozliczenia się Schlingensiefa z dorobkiem niemieckiej kinematografii: od Leni Riefenstahl przez Rainera Wernera Fassbindera aż po twórcę hollywoodzkich megawidowisk Rolanda Emmericha. W upojonym mocą, sławą i pieniędzmi świecie aktorów, producentów, krytyków miota się groteskowy autoportret samego reżysera (Martin Wuttke): klaun i męczennik, samozwańczy stygmatyk i mesjasz, który pragnie uratować niemiecką sztukę i wskrzesić umierającą duchowość. Prowokacyjny film jest świetnym przykładem stosowanej przez Schlingensiefa „metody aptekarskiej”: podawania choremu niedużych dawek trucizny po to, by jego organizm nauczył się sam walczyć z chorobą. Mówiąc o chorym, artysta miał na myśli zarówno społeczeństwo, jak i samego siebie – bowiem cała jego twórczość ma charakter przede wszystkim autoprowokacji, dopiero potem – prowokacji.

 

13.04- 14.04, Galeria Domu Norymberskiego

ART ACROSS BORDERS: THE SCHLINGENSIEF PRINCIPLE

Warsztaty reżysersko – dramaturgiczne
Prowadzenie: Thomas Irmer

Punkt wyjścia warsztatów Art Across Borders: The Schlingensief Principle stanowi działalność filmowa Christopha Schlingensiefa. Na przykładzie wybranych fragmentów spektakli, zostaną przedstawione jego inscenizacje teatralne zrealizowane w berlińskim teatrze Volksbühne. Uczestnicy będą analizować jego twórczość na obszarze sztuk wizualnych: wpływ Josepha Beuys’a, podejście do sztuki jako działania interwencyjnego, tworzenie tzw. totalnego dzieła sztuki, sztukę performance.
Wychodząc od analizy idei Schlingensiefa w działaniach artystycznych, ściśle zawiązanych z aktualną sytuacją polityczną w Niemczech, czy też z ważnymi problemami społecznymi, uczestnicy warsztatów będą pracować nad koncepcją akcji performatywno – interwencyjnej, odnoszącej się do istotnych zagadnień życia społeczno-politycznego współczesnej Polski.

Thomas Irmer
Studiował germanistykę i amerykanistykę na uniwersytecie w Lipsku. W latach 1990/91 był stypendystą Fundacji Fulbrighta w Stanach Zjednoczonych. Doktoryzował się z zakresu amerykańskiej literatury współczesnej. Do 1996 wykładał na uniwersytecie w Lipsku. W latach 1998-2003 był redaktorem czasopisma „Theater der Zeit”, a od 2003 wykłada historię teatru amerykańskiego w Instytucie Studiów Północnoamerykańskich na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie; w latach 2003 - 2007 dramaturg Festiwalu Spielzeiteuropa organizowanego przez Berliner Festspiele. Jest autorem publikacji „Frank Castorfs Volksbühne“ (2002), „Die Bühnenrepublik. Theater in der DDR“ (2003), „Luk Perceval. Theater und Ritual” (2005) oraz współautorem filmów telewizyjnych „Die Bühnenrepublik” (wspólnie z Matthiasem Schmidtem, 2003) i „Europa in Stücken” (wspólnie z Andrzejem Klamtem, 2004).

 

13. 04. 2013, godz. 18.00, Kino Pauza

100 LAT ADOLFA HITLERA, 1989, 46'

Pierwsze ogniwo tak zwanej „trylogii niemieckiej” ukazuje ostatnie godziny życia Adolfa Hitlera i jego towarzyszy ukrywających się w bunkrze w Berlinie. Nakręcony na czarno-białej taśmie, operujący na wzór estetyki ekspresjonistycznej ostrym światłocieniem (liczne nawiązania do Gabinetu doktora Caligari) i histerycznym aktorstwem (w obsadzie znaleźli się między innymi Udo Kier, Volker Spengler i Margit Carstensen) film uznać można za kluczowy dla kinowego dorobku Schlingensiefa. To frapująca formalnie i prowokująca myślowo, bezkompromisowa próba demontażu niemieckich mitów narodowych, rozliczenia się z rodzimą historią – bez sentymentalizmu Wima Wendersa i podobnych mu twórców. Schlingensief przywołuje mroczne wydarzenia z przeszłości, bluźnierczo podnosi je do poziomu mitu, by potem tym brutalniej je rozbić, pokazać, jak z pięknych słów o wolności i potędze zostaje jedynie groteskowe, obscenicznie banalne zło.

 

14. 04. 2013, godz. 18.00, Kino Pauza

NIEMIECKA MASAKRA PIŁĄ MECHANICZNĄ, 1990, 60'

Drugie ogniwo „trylogii niemieckiej” to wykorzystujący najbardziej tandetne chwyty filmów gore pastisz Teksańskiej masakry piłą mechaniczną Tobe’a Hoopera – z tym, że akcja dzieje się w świeżo zjednoczonych Niemczech. Konsumpcyjny Zachód pożera biedny, zacofany Wschód w sensie jak najbardziej dosłownym: mieszkańcy byłego RFN uganiają się z piłami i siekierami za obywatelami dawnego NRD, by przerobić ich na kiełbasy i pożreć. Na przekór entuzjazmowi 1989 roku, Schlingensief ukazuje zwierzęce instynkty i nieprzebrane pokłady nienawiści tkwiące w rodakach, sceptycznie zapatrując się na możliwość szybkiego zaleczenia kilkudziesięcioletniego rozdarcia. Operujący trashową estetyką film ukazuje oblicze Schlingensiefa jako niemoralnego moralisty, wiernego zasadzie, że sztuka jest w stanie zmienić świat tylko wtedy, gdy odważnie pokaże jego zło i brzydotę.

 

15. 04. 2013, godz. 18.00, Kino Pauza

FREAKSTARS 3000, 2004, 75'

Dokument Freakstars 3000 powstał na bazie sześcioodcinkowego programu telewizyjnego, który artysta wyprodukował dla telewizji VIVA. Jest to parodia popularnych talent shows mających na celu wyłonienie nowych gwiazd, przy czym casting odbywa się w domu opieki dla osób upośledzonych. Zdaniem Schlingensiefa, współcześni niemieccy idole są niepełnosprawni intelektualnie i nie potrafią śpiewać; nic więc nie stoi na przeszkodzie, by nową gwiazdą został ktoś, czyje upośledzenie jest nieco bardziej widoczne i kto potrafi jedynie wyć lub rzęzić. Freakstars 3000 odważnie pokazuje ludzi, których media i społeczeństwo spychają w obszar niewidzialności, i stawia widzów w bardzo niewygodnej sytuacji, w której litość dla bohaterów programu okazuje się równie niestosowna, co odrzucenie.

 

15. 04. 2013, godz. 19.30, Kino Pauza

SCHLINGENSIEF – ARTYSTA ANGAŻUJĄCY

Dyskuja z udziałem: Igi Gańczarczyk, Pawła Mościckiego i Jolanty Woszczenko połączona z prezentacją książki Christoph Schlingensief: sztuka bez granic.
Prowadzenie: Anna R. Burzyńska

Dla Schlingensiefa artystyczna forma była zawsze czymś wtórnym wobec treści i efektu, jaki film, spektakl czy instalacja miały wywołać u publiczności. Na czym polegała artystyczna metoda Schlingensiefa i poszukamy? Które z jego dokonań wydają się z perspektywy czasu najistotniejsze? Czy mogą stać się inspiracją dla różnych dziedzin współczesnej sztuki angażującej?

 

Anna Róża Burzyńska
Adiunkt w Katedrze Teatru i Dramatu Wydziału Polonistyki UJ, redaktor Didaskaliów. Gazety Teatralnej. Autorka książek: Mechanika cudu (2005), The Classics and the Troublemakers. Theatre Directors from Poland (2008), Maska twarzy (2011), Małe dramaty (2012).

 

Iga Gańczarczyk
Dramaturżka, reżyserka i redaktorka. Studiowała teatrologię na UJ i dramaturgię na Wydziale Reżyserii krakowskiej PWST. Jako dramaturżka współpracowała m.in. z Krystianem Lupą (Factory 2, Miasto Snu). Pracuje w krakowskiej PWST. Redaktorka Linii Teatralnej Ha!artu.

 

Paweł Mościcki
Filozof, eseista i tłumacz, adiunkt w Instytucie Badań Literackich PAN. Interesuje się współczesną filozofią, różnymi dziedzinami sztuki (literatura, teatr, sztuki wizualne), a także krytycznymi dyskursami politycznymi. Redaktor tomu Maurice Blanchot. Literatura ekstremalna (2007) oraz autor książek: Polityka teatru. Eseje o sztuce angażującej (2008) i Godard. Pasaże (2010), Idea potencjalności. Możliwość filozofii według Giorgio Agambena (2013).

 

Jolanta Woszczenko
Kuratorka, historyczka, absolwentka Podyplomowych muzealniczych studiów kuratorskich z zakresu prezentacji sztuki współczesnej na UJ, obecnie doktorantka UG. W CSW Łaźnia prowadzi cykl Parakino, comiesięcznych spotkań z artystami i kuratorami z Polski i zagranicy z zakresu filmu eksperymentalnego i sztuki wideo. Kuratorka i współkuratorka wystaw w CSW Łaźnia. Wydała publikację Kolonia Artystów w Stoczni Gdańskiej (2011).

 

Organizatorzy:

  • Fundacja F.A.I.T
  • Dom Norymberski
  • Instytut Goethego w Krakowie
  • Korporacja Ha!art

Partnerzy:

  • Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia w Gdańsku
  • Instytut Goethego w Warszawie
  • Patroni medialni:
  • Didaskalia
  • Radiofonia

Projekt zrealizowano przy wsparciu Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej

Filmy z polskimi napisami.

 

UWAGA! Tylko dla widzów pełnoletnich!

Na wszystkie projekcje i wydarzenia towarzyszące WSTĘP WOLNY.