Gisèle Freund. Sceny fotograficzne i portrety. WYSTAWA

Muzeum Narodowe w Krakowie, al. 3 Maja 1
22.10. – 24.01.2015

21.10.2015, godz. 18.00 - wernisaż

22.10.2015, godz. 16.00 – oprowadzanie kuratorskie w języku niemieckim z tłumaczeniem na język polski.

 

Wystawa została przygotowana przez:

  • Akademie der Künste, Berlin;
  • Hamburger Stiftung zur Förderung von Wissenschaft und Kultur
  • IMEC Institut Mémoires de l’edition contemporaine, Paryż

 

Kuratorzy: Janos Frecot i Gabriele Kostas

Kolorowe portrety artystów XX wieku autorstwa Gisèle Freund (1908 – 2000), powstałe po jej ucieczce w 1933 roku z Berlina do Paryża i podczas rozłożonych na dziesięciolecia podróży, od dawna należą do ikon fotografii.

Zrealizowana w 2014 roku w Berlinie wystawa „Gisèle Freund. Sceny fotograficzne i portrety”, która w Krakowie ma swoją drugą odsłonę, ukazuje tę twórczość z rozmaitych perspektyw. Kuratorzy wystawy spojrzeli na dorobek artystki na nowo, niejako jej oczami. Postaci, które ją interesowały i z którymi była silnie związana, fotografowała w scenach ukazujących ich życie i pracę, w sposób zdradzający jej instynkt reporterki – za którą się uważała. Te liczne – przypadkowe, prześwietlone, często dotychczas nieznane fotograficzne sceny z codziennego życia sław - składają się na swego rodzaju scenorys, w którym tworzące go pojedyncze portrety wydobywają różnorodne aspekty opowieści. Reportaże i portrety Gisèle Freund, które zwykle postrzegane są jako oddzielne obszary twórczości, zdają się zaskakująco i przekonująco do siebie przynależeć.

280 barwnych i czarno-białych fotografii układa się w 14 rozdziałów. Punktem centralnym są osobowości świata literatury, wśród nich André Malraux i delegaci na Pierwszy Międzynarodowy Kongres Pisarzy w Obronie Kultury w Paryżu w 1935 roku, Simone de Beauvoir i Jean-Paul Sartre, James Joyce, Vladimir Nabokov, Virginia i Leonard Woolfowie, André Breton, Pablo Neruda. Po raz pierwszy można zobaczyć wykonane przez Gisèle Freund zdjęcia Waltera Benjamina, uzupełnione w tym rozdziale wystawy o faksymile listów wymienianych przez tych dwoje paryskich imigrantów oraz inne wybrane dokumenty z Archiwum Waltera Benjamina w berlińskiej Akademie der Künste. Kolejne rozdziały poświęcone zostały m.in. reportażom, np. z paryskiej biblioteki z 1937 roku czy wykonanym w 1950 roku, do dzisiaj fascynującym, ujęciom Evy Peron, które wywołały dyplomatyczny skandal.

Wszystkie pokazywane w ramach wystawy fotografie są nowymi wydrukami wykonanymi przez Réunion des musées nationaux – Grand Palais (RNM-GP) w Paryżu i Nova Concept w Berlinie według slajdów, negatywów i oryginalnych prac z Archiwum Gisèle Freund znajdującym się w IMEC w Paryżu. Ponad 50 wybranych barwnych fotografii zostało zdygitalizowanych zgodnie z najnowszymi technicznymi standardami, tak aby w kolorze były jak najbardziej zbliżone do oryginału.

Fot.: © bpk / IMEC, Fonds / Giséle Freund

Gisèle Freund urodziła się w 1908 roku w Berlinie, w zamożnej żydowskiej rodzinie. Studiowała socjologię na uniwersytecie we Frankfurcie nad Menem, a do jej nauczycieli należeli Karl Mannheim i Theodor Adorno. W 1931 roku wyjechała do Paryża, aby podjąć pracę nad doktoratem. Po przejęciu władzy przez Hitlera w Niemczech zdecydowała się pozostać we Francji. Tu spotkała Adrienne Monnier, wydawczynię i właścicielkę legendarnej księgarni „Maison des Amis des Livres”, wokół której w latach 20. i 30. XX wieku skupiała się francuska literacka awangarda. Dzięki tej znajomości, a później przyjaźni, Gisèle Freund mogła poznać i sfotografować najważniejszych pisarzy ubiegłego stulecia.

Kiedy w 1940 roku wojska niemieckie wkroczyły do Paryża, fotografka uciekła na południe Francji, a później, dzięki pomocy argentyńskiej pisarki Viktorii Ocampo, udało jej się przedostać do Ameryki Południowej. Tu poznała i sfotografowała wybitnych poetów: José Luisa Borgesa i Pabla Nerudę. W Meksyku z kolei, gdzie później osiadła na jakiś czas, zaprzyjaźniła się z Fridą Kahlo i Diego Riverą.

Po zakończeniu wojny wróciła do Francji kontynuując pracę portrecistki pisarzy. Pierwsza wielka wystawa prac Gisèle Freund miała miejsce w 1968 roku w Musée d’art moderne de la ville de Paris, w roku 1991 paryskie Centrum Pompidou zorganizowało jej retrospektywę, którą odwiedziło ponad 400 tysięcy widzów. Artystka zmarła w 2000 roku w Paryżu.

W publikacjach o fotografii Gisèle Freund pisała: „Dobry fotograf musi czytać twarz jak książkę, musi wyłapać wszystko to, co znajduje się miedzy wersami, musi czuć i rozumieć formę, aby oddać jej ducha poprzez światło i cień. Zbliżyć do siebie ludzi - to dla mnie najwartościowsze zadanie fotografii.”

Fot.: © bpk / IMEC, Fonds / Giséle Freund

Organizatorzy:

  • Dom Norymberski
  • Festiwal Conrada
  • Muzeum Narodowe w Krakowie
  • Projekt dofinansowany przez:
  • Instytut Ksiązki
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa
  • Instytut Francuski