Granice zostały przekroczone
Grenzen wurden überschritten
The Borders Have Been Crossed

Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej
ul. Jagiellońska 1
Kraków

22-24 kwietnia 2016

Masowy napływ przybyszy z Azji, Afryki i krajów bałkańskich do państw Unii Europejskiej w ostatnich latach spowodował trwający do dziś, najsilniejszy od zakończenia II wojny światowej, kryzys migracyjny. Ten złożony ekonomicznie i politycznie problem to wyzwanie dla europejskiej wspólnoty, a zwłaszcza dla społeczeństw poszczególnych krajów, podatnych na obiegowe, populistyczne hasła, które często demonizują migrantów i banalnie dzielą gospodarzy i przybyszy w myśl opozycji my – obcy. Coraz trudniejsza sytuacja wokół migrantów potęgowana jest terrorystycznymi atakami, między innymi Państwa Islamskiego, które wstrząsają Europą, a także umacnianiem się ekstremistycznych i nacjonalistycznych ruchów. Z tymi wielkimi problemami mierzą się dzisiaj nie tylko politycy, organizacje społeczne, ale też ludzie kultury, a w szczególności teatru.

Podczas intensywnego, trwającego trzy dni programu wydarzeń Stary Teatr stanie się artystycznym forum ważnych społecznie dyskusji, w ramach którego odbędą się czytania performatywne współczesnych niemieckich dramatów, debaty oraz pokazany zostanie gościnny spektakl z Teatru im. Maksyma Gorkiego w Berlinie.

Organizator: Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej
Współorganizatorzy:
Dom Norymberski w Krakowie
Goethe-Institut w Krakowie
Partner: „Tygodnik Powszechny”
Projekt współfinansowany przez: Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej

Granice zostały przekroczone to projekt w ramach polsko-niemieckiego roku jubileuszowego 2016 ŚWIĘTUJEMY! zorganizowanego przez Goethe-Institut i Ambasadę Niemiec z okazji 25-lecia traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy.

Harmonogram

22 kwietnia 2016 (piątek)

  • 19.00 Terror, czytanie performatywne, reż. Aneta Groszyńska, Sala im. Heleny Modrzejewskiej
  • 20.30 W stanie wyższej konieczności. Debata z udziałem prof. Moniki Płatek, ks. Adama Bonieckiego i prof. Jacka Filka, moderacja: Michał Olszewski, Sala im. Heleny Modrzejewskiej

 

23 kwietnia 2016 (sobota)

  • 14.30 Terror, czytanie performatywne, reż. Aneta Groszyńska, Sala im. Heleny Modrzejewskiej
  • 17.00 Śmieszna ciemność, czytanie performatywne, reż. Małgorzata Wdowik, Nowa Scena
  • 19.00 Common Ground, reż. Yael Ronen, spektakl Teatru Gorkiego z Berlina, Duża Scena
  • 21.00 Spotkanie z twórcami spektaklu Common Ground, prowadzenie: Roman Pawłowski, Duża Scena (tłumaczenie konsekutywne)

(Foto: Thomas Aurin - Common Ground)

24 kwietnia 2016 (niedziela)

  • 16.00 Śmieszna ciemność, czytanie performatywne, reż. Małgorzata Wdowik, Nowa Scena
  • 18.00 Common Ground, spektakl Teatru Gorkiego z Berlina, Duża Scena
  • 20.00 Kotwice konfliktu. Debata z udziałem Basila Kerskiego, dr hab. Beaty Kowalskiej, Dawid Wildstein, moderacja: Marcin Żyła, Sala im. Heleny Modrzejewskiej

 

1. Spektakl gościnny:

(Foto: Thomas Aurin - Common Ground)

Yael Ronnen, „Common Ground”
Teatr im. Maksyma Gorkiego
reżyseria: Yael Ronen
tekst: Yael Ronen i zespół
obsada: Vernesa Berbo, Niels Bormann, Dejan Bućin, Mateja Meded, Jasmina Musić, Orit Nahmias, Aleksandar Radenković.
scenografia: Magda Willi
kostiumy: Lina Jakelski
wideo: Benjamin Krieg / Hanna Slak
dramaturg: Irina Szodruch
muzyka: Nils Ostendorf

Spektakl pokazywany będzie z napisami w języku polskim i angielskim.

Spektakl zrealizowany przez izraelską reżyserkę Yael Ronen na scenie berlińskiego Teatru im. Maksyma Gorkiego to nowy rodzaj teatru dokumentalnego, który – jak pisał w artykule, opublikowanym w czasopiśmie polsko-niemieckim „Dialog”, niemiecki krytyk Thomas Irmer – „należy do najbardziej charakterystycznych i innowacyjnych prądów współczesnego teatru. (…) Nowy teatr dokumentalny porusza tematy ze świata pracy, zagadnienia imigracji i polityki wobec uchodźców, problemy regionalne i fenomeny związane z globalizacją”. Tak jest też w przypadku przedstawienia, którego autorami są zaproszeni przez reżyserkę do współpracy aktorzy – imigranci z państw byłej Jugosławii. Materiałem budującym spektakl są ich wspomnienia. Najpierw pojawiają się hasła, nagłówki z gazet czy newsy z telewizji, kojarzone z powszechnie znanymi wydarzeniami ze świata i tworzące jak puzzle jego ówczesny obraz. W pamięci bohaterów sztuki wspomniane wyżej hasła sąsiadują z tragicznymi obrazami toczącej się wtedy wojny. Z ich biograficznych opowieści wyłaniają się historie ludzi naznaczonych piętnem wojny i uchodźczą traumą, potomków ofiar i sprawców, którzy w nowej rzeczywistości budują nowe relacje i podejmują trudną próbę pojednania.

Inscenizacja Yael Ronen – według krytyka z tygodnika „Der Spiegel” – tak doskonale balansuje na cienkiej granicy pomiędzy patosem i prostotą, że stała się teatralną sensacją.

Pokazy:

  • 23 kwietnia, g. 19.00
  • 24 kwietnia, g. 18.00

Spotkanie z twórcami spektaklu i przedstawicielami Teatru im. Maksyma Gorkiego odbędzie się 23 kwietnia 2016 po przedstawieniu (wraz z tłumaczeniem konsekutywnym)
Prowadzenie: Roman Pawłowski

Czytania performatywne:

2. Wolfram Lotz, „Śmieszna ciemność”

tłumaczenie: Sława Lisiecka
reżyseria: Małgorzata Wdowik
scenografia, kostiumy, wideo: Dominika Olszowy
choreografia: Marta Ziółek
występują: Bolesław Brzozowski, Bartłomiej Cabaj (gościnnie), Ryszard Łukowski, Krzysztof Zawadzki

Tekst Wolframa Lotza, napisany w 2013 roku jako słuchowisko radiowe, miał teatralną premierę na scenie wiedeńskiego Burgtheater w ubiegłym roku. Inscenizacja pochodzącego z Czech Dusana Davida Parižka została wybrana przez niemieckojęzycznych krytyków teatralnych najlepszym przedstawieniem zeszłego sezonu. Autor sztuki nawiązuje w swoim tekście do książki Josepha Conrada „Jądro ciemności” oraz do filmu Francisa Forda Coppoli „Czas apokalipsy”, przenosząc tym razem akcję w różne nękane współczesnymi konfliktami rejony świata. Motywem przewodnim jest podróż dwóch niemieckich żołnierzy do źródeł rzeki Hindukusz płynącej przez Afganistan, w poszukiwaniu kolegi podejrzanego o zabójstwo. Napotkane po drodze osoby opowiadają im swoje historie, w których obecność wojskowych sił pokojowych w zapalnych punktach świata miesza się z globalnym biznesem, tworząc obraz współczesnego kolonializmu. Wolfram Lotz świadomie zmienia nazwy geograficzne, tworzy miejsca w prawdziwym świecie nieistniejące, obdarza swoich bohaterów cechami lub zdolnościami, które w rzeczywistości są mało prawdopodobne, wplata w ich opowieści wątki, w które trudno uwierzyć.

 

Pokazy:

  • 23 kwietnia, g. 17.00
  • 24 kwietnia, g. 16.00

 

3. Ferdynand von Schirach, „Terror”

tłumaczenie: Artur Kożuch
reżyseria: Aneta Groszyńska
scenografia, kostiumy: Tomasz Walesiak
muzyka: Marcin Liweń
występują: Lidia Duda, Aldona Grochal, Urszula Kiebzak, Maciej Charyton, Krystian Durman (gościnnie)

Sztuka von Schiracha, to dramat sądowy, w którym rolę ławy przysięgłych, orzekającej o winie oskarżonego, pełni publiczność. Jej premiera odbyła się na początku października 2015 roku na dwóch scenach jednocześnie: w Deutsches Theater w Berlinie i w Schauspielhaus we Frankfurcie nad Menem. Od tego momentu „Terror” obecny jest lub będzie w repertuarach 25 niemieckojęzycznych teatrów. Bohaterem sztuki jest oficer i pilot wojskowy, który wbrew rozkazowi przełożonych zdecydował się na zestrzelenie samolotu pasażerskiego ze 164 osobami na pokładzie, lecącego z Berlina do Monachium. Uprowadzona przez terrorystów maszyna miała być rozbita na stadionie Allianz-Arena, na której trybunach znajdowało się 70 tysięcy widzów. Czy pilot powinien odpowiedzieć za śmierć niewinnych pasażerów? Czy postąpił słusznie wybierając tzw. mniejsze zło?

Dramat von Schiracha, który powstał jeszcze przed atakiem terrorystycznym na redakcję czasopisma „Charlie Hebdo”, stawia bardzo aktualne pytania: czy obowiązujące w demokratycznym świecie systemy prawne są w stanie osądzić zabronione w nich czyny, podejmowane w obliczu groźby zamachu terrorystycznego, jak w takiej sytuacji powinny reagować instytucje powołane do ochrony naszego bezpieczeństwa i wreszcie – czy można nadużywać prawa, stosować przemoc oraz inne środki nadzwyczajne usprawiedliwiając je czyhającym na nas zagrożeniem.

 

Pokazy:

  • 22 kwietnia, g. 19.00

Po czytaniu zapraszamy na debatę pt. W stanie wyższej konieczności z udziałem ks. Adama Bonieckiego, prof. Moniki Płatek i prof. Jacka Filka, moderacja: Michał Olszewski, Sala im. Heleny Modrzejewskiej

 

  • 23 kwietnia, g. 14.30

 

4. Debaty

W STANIE WYŻSZEJ KONIECZNOŚCI

Goście: ks. Adam Boniecki („Tygodnik Powszechny”), prof. Monika Płatek (Uniwersytet Warszawski), prof. Jacek Filek (Instytut Myśli Józefa Tischnera)
Moderacja: Michał Olszewski („Gazeta Wyborcza”)
Sala. im Heleny Modrzejewskiej, 22 kwietnia, 20.30

Czy żeby ochronić tysiące ludzi, można poświęcić życie stu? Czy można zestrzelić porwany samolot z pasażerami na pokładzie, wiedząc, że lada chwila uderzy on w wypełniony widzami stadion? Pytanie nienowe, ale w ostatnich latach coraz bardziej aktualne. Za sprawą dramatu Ferdinanda von Schiracha pt. „Terror” jeden z podstawowych dylematów etycznych przyobleka się w ciało i staje się również naszym dylematem.

 

KOTWICE KONFLIKTU

Goście: Basil Kerski (Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku), dr hab. Beata Kowalska (Uniwersytet Jagielloński), Dawid Wildstein (dziennikarz, zastępca dyr. Telewizyjnej Agencji Informacyjnej ds. publicystyki)
Moderacja: Marcin Żyła („Tygodnik Powszechny”)
Sala im. Heleny Modrzejewskiej, 24 kwietnia, 20.00

(Foto: Thomas Aurin - Common Ground)

 

Bilety do nabycia w kasie Starego Teatru w cenach:

  • Czytania performatywne: 5 zł
  • Spektakl „Cammon Ground”: normalne – 55,00 zł, ulgowe 35,00 zł
  • Debaty: wstęp wolny