Wystawa fotografii: Norymberga w obiektywie Lali Aufsberg
Międzynarodowe Centrum Kultury
Rynek Glówny 25 Kraków
6.12.2004 - 30.01.2005




LALA AUFSBERG

Lala Aufsberg należy do z najbardziej znanych artystów fotografików dokumentujących czasy powojenne i jest w szczególny sposób związana z Norymbergą. Urodziła się w 1907 roku w Sonthofen, w Allgäu. Z zawodu była sprzedawczynią artykułów fotograficznych, w latach 1927-1936 pracowała w norymberskich domach handlowych. W tym czasie rozwijała swoją amatorską pasję i szybko osiągnęła perfekcję, zdobywając uznanie i nagrody na wielu konkursach fotograficznych. Jej zapał i niezwykły talent znalazły w Norymberdze, w jej różnorodnej architekturze i doskonale wtedy jeszcze zachowanych zabytkach, niewyczerpane źródło inspiracji, przekazane w setkach ujęć. Lala Aufsberg odbierała to historyczne miasto - i tak próbowała je przekazać w swoich pracach - jako zbiorcze dzieło artystyczne. Z niezwykłym wyczuciem światła rejestrowała za pomocą kamery, we wciąż nowych wariacjach, place i ulice, jako obszary miasta, w których toczy się życie jego mieszkańców. Podobnie jak życie miejskiej ulicy, ukazane zostały na jej fotografiach pory roku. Szczególnie często pojawiającym się motywem są dzieci bawiące się na uliczkach oraz ujęcia nieistniejących już podwórek starych kamienic. W ten sposób miasto jawi się jako urbanistyczna przestrzeń, która, poprzez poetykę fotografii, przeistacza się w idealne, powstałe na potrzeby człowieka miejsce do życia, a ponieważ tworzone było w poszczególnych historycznych epokach, osiągnęło właśnie swoją doskonałość. Wiele z jej zdjęć należy do najlepszych fotografii Norymbergi XX wieku i przekazuje tę, często podkreślaną wówczas, wyjątkową atmosferę miasta.

Po zdaniu egzaminu mistrzowskiego w 1938 roku i powrocie do rodzinnego Sonthofen Lala Aufsberg nadal bardzo często wybierała się na wędrówki fotograficzne po Norymberdze. Ze swym aparatem obecna była również na zebraniach partyjnych narodowych socjalistów. W wykonanych wtedy, doskonałych ujęciach, szczególnie interesowały ją - ze strony zarówno technicznej, jak i estetycznej - wyjątkowe inscenizacje świetlne, które były niezwykle silnie oddziałującą i bardzo widowiskową stroną reżimu. Jej zdjęcia dokładnie oglądane, są ogromnie pomocne w interpretacji i analizie tego wizualnego spektaklu.

Po 12 latach narodowego socjalizmu, który bezpowrotnie zgładził starą Norymbergę i artystyczny dorobek wielu pokoleń, w październiku 1945 roku Lala Aufsberg zaczęła przygotowywać nową serię fotografii poświęconą temu miastu. Obok prac Ferdinanda Vitzethuma i słynnego amerykańskiego fotografa wojennego Ray'a D'Addario, zdjęcia Aufsberg zalicza się do najwierniejszych i najbardziej wzruszających obrazów Norymbergii, jej ruin i unoszącej się nad nią żałoby.

Ale także później, aż do lat sześćdziesiątych, Lala Aufsberg była najbardziej cenionym w Norymberdze artystą fotografikiem, dokumentującym zachowane skarby kultury - odbudowane zabytki. Archiwum miejskie w Norymberdze pozyskało ze spuścizny Lali Aufsberg w 1995 roku około 1100 oryginalnych odbitek z wykonanych przez nią ujęć Norymbergi.

 


Kalendarium życia i twórczości Lali Aufsberg



26 lutego 1907

urodzona w Sonthofen w Allgäu, po śmierci ojca wychowywana przez dziadka Josepha Heimbuchera, którego uważa się za pioniera fotografii górskiej Allgäu
maj 1923 - luty 1926 nauka zawodu sprzedawcy artykułów fotograficznych w sklepie Heimbuchera w Oberstdorfie
wiosna 1926 - jesień 1937 handel artykułami fotograficznymi w Norymberdze (najpierw w firmie Foto-Seitz, następnie w Photo-Porst); od 1927 z coraz większym zaangażowaniem zajmuje się fotografią, od 1930 członkini norymberskiego klubu fotograficznego, jej zdjęcia otrzymały liczne wyróżnienia i nagrody na konkursach fotograficznych, do jej ulubionych motywów należą - obok natury - ulice, budynki i dzieła sztuki norymberskiego starego miasta - spośród powstałych pomiędzy 1927 a 1935 rokiem 6000 zdjęć motywy norymberskie stanowią co najmniej połowę.
jesień 1936 zmiana sposobu kompozycji obrazu - z malarskiego na bardziej dokumentalne, którą spowodował pobyt na Węgrzech
jesień 1937 przejście do firmy Photo-Kraus i przeprowadzka do Stuttgartu
wiosna 1938 - lipiec 1938 wykształcenie na fotografa w pracowni Waltera Hege w Państwowej Szkole Rzemiosła i Sztuk Użytkowych w Weimarze zakończone egzaminem mistrzowskim z fotografii
lato 1938 powrót do Sonthofen i niezależna działalność artystyczna, początek serii zdjęć poświęconych historii sztuki; wizyty na posiedzeniach partyjnych NSDAP w Norymberdze

 

okres II wojny światowej różne zlecenia fotograficzne
od października 1945 dokumentacja zniszczonej w czasie wojny Norymbergii i jej odbudowy w latach następnych; jej zdjęcia opatrują wszystkie ważniejsze publikacje o artystycznej historii miasta
1973 otrzymuje Federalny Krzyż Zasługi za jej dokonania fotograficzne; jej zdjęcia zostały zamieszczone w ponad 500 książkach.
18 maja 1976 umiera w Sonthofen