PROGRAM

Wagon 1 – teatralno-kinowy

8:00 – 8:20 Program filmowy, cz. 1, Kraków

8:20 – 8:50 Program filmowy, cz. 2, Śląsk – Historia

9:00 – 9:15 Pokaz filmu Magdaleny Drobczyk Kobieta z Kato. Portret kobiety śląskiej
9:20 – 9:35 Pokaz filmu Michała Kopaniszyna, Janusza Łobzowskiego, część instalacji K-ce. Ulice

9:50 – 10:18 Fajer, scen. i reż. Zbigniew Stryj, Teatr Nowy, Zabrze

10:35 – 11:00 Szkolna Grupa Amnesty International przy I LO w Kędzierzynie Koźlu – prezentacja; pokaz filmu Blechhammer, reż. Michał Grabowski

11:20 – 11:50 Tomasz Różycki, Dwanaście stacji, reż. Iwona Jera, Stary Teatr, cz. 1.

12:05 – 13:15 Program filmowy, cz. 3, Śląska historia: strajki

13:50 – 14:40 Finał pokazu mody, projekty i wykonanie: Grupa Kuxido

14:50 – 15:20 Dorota Masłowska, Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku, reż. Armin Petras, Maxim Gorki Theater, Berlin

15:30 – 17:40 Program filmowy, cz. 4, Śląsk. Wokół kopalni; cz. 5, Polski Dziki Zachód, Wrocław i Legnica


Wagon 2 – teatralno-barowy

8:00 – 9:00 Wojciech Nowicki, Stanisław Mancewicz – Show kulinarny

9:00 – 9:30 Joanna Oparek, El Commandante, reż. Iwona Jera, Stary Teatr, piosenka Kuba wyspa jak wulkan gorąca, wykonanie: Iwona Bielska, piosenka Daleko jest Hawana, wykonanie: Szymon Wróblewski

9:50 – 10:18 Moja prababka albo dlaczego lubię bagna, scen. i reż. Armin Petras, Maxim Gorki Theater, Berlin

10:30 – 11:00 fragment spektaklu Tak naprawdę nie dzieje się nic... czyli piosenki z Opola, reż. Tomasz Konina, Teatr im. J. Kochanowskiego, Opole

11:10 – 11:50 Tomasz Różycki, Dwanaście stacji, reż. Iwona Jera, Stary Teatr, cz. 2.

12.05 – 12.20 Białoszewski, reż. Iwona Jera, Magdalena Prochasek i Jakub Kowalczyk, PWST Kraków, filia we Wrocławiu

12.20 – 12.25 Pokaz klipu muzyczno-teatralnego Eurowizja, reż. Iwona Jera

12:25 – 13:20 Wojciech Nowicki, Stanisław Mancewicz – Show kulinarny

14:00 – 14:40 Turniej Siłowanie na rękę – Klub Szaki Żary

15:10 – 15:20 Pokaz filmu Forst. Berge, reż. Michał Grabowski

15.20 – 15.45 Wojciech Nowicki, Stanisław Mancewicz – Show kulinarny


15:45 – 17:45 Koncert piosenek Gerharda Gundermanna w wykonaniu zespołu Seilschaft


Wagon 3 – pasażerski I klasy – przedział specjalny

Thomas Urban – słuchowisko Mecz, reż. Iwona Jera Michał Olszewski – słuchowisko Kutuzow, reż. Iwona Jera Agnieszka Fryz-Więcek, Serce Chopina, reż. Iwona Jera Performance Latające Biuro Pracy – Antonia Bill, Szymon Wróblewski

Wagony 4 i 5 – pasażerskie II klasy
Wszystkie pokazy prezentowane kolejno lub naprzemiennie w obu wagonach.

8:00 – 8:10 Pokaz mody, część 1. Projekty i wykonanie: Grupa Kuxido

8:10 – 8:20 Performance Jak zachować się w wolno jadącym pociągu, wyk. aktorzy Starego Teatru i pasażerowie pociągu

8:25 – 8:40 Michał Olszewski, Matki, Stary Teatr, reż. Iwona Jera

8:45 – 9:00 Joanna Oparek, El Commandante, Stary Teatr, reż. Iwona Jera

9:20 – 9:25 Charles De Gaulle, scen. i reż. Zbigniew Stryj, Teatr Nowy, Zabrze

9:38 – 9:43 Performance Granica, wykonanie: Konrad Nieradka

9:50 – 10:00 Performance Sprzedawcy gazet, scen. i reż. Dariusz Jezierski, Teatr Pro Forma, Dom Współpracy Polsko- Niemieckiej, Urząd Miasta Gliwice

10:05 – 10:10 Instalacja dźwiękowa Sławięcice

10:20 – 10:40 Horst Bienek, Pierwsza Polka, scen. i reż. Dariusz Jezierski, Teatr Nowej Sztuki, Dom Współpracy Polsko- Niemieckiej

11:10 – 11:35 Romeo i Julia, reż. Iwona Jera, Magdalena Prochasek i Jakub Kowalczyk, PWST Kraków, filia we Wrocławiu

12:25 – 12:40 Joanna Oparek, Specjalny atut, Stary Teatr, reż. Iwona Jera

12:41 – 12:50 Robert Urbański, Tory History, reż. Jacek Głomb, Teatr im. H. Modrzejewskiej, Legnica

12:55 – 13.20 Performance Nauka tańca polonez – Stary Teatr

13:50 – 14:40 Pokaz mody, cz. 2, Projekty i wykonanie: Grupa Kuxido

14:50 – 15:00 Joanna Oparek, Adi Rosner – Jazz, Stary Teatr, reż. Iwona Jera

15:00 – 15:10 Joanna Oparek, Fotograf, Stary Teatr, reż. Iwona Jera

15:15 – 15:25 Joanna Oparek, Pociąg do kryminału, Stary Teatr, reż. Iwona Jera

15:30 – 15:40 Joanna Oparek, Troplowitz, Stary Teatr, reż. Iwona Jera

14:45 – 15:50 Michał Olszewski, Szlaban, Stary Teatr, reż. Iwona Jera


15:55 – 16:10 Piosenka Teraz jest wojna, we współczesnej wersji Michała Olszewskiego, wykonanie zespół XPRS-Trio (Karol Jargieła, Jakub Miarczyński, Michał Sarapata)

Wagon 7 – Wars

9.00 Promocja książki Thomasa Urbana Weißer Adler, Schwarze Adler, prowadzenie: Michał Olszewski

Stacje

KRAKÓW Pożegnanie pociągu, scen. Agnieszka Fryz-Więcek, reż. Mikołaj Grabowski, Stary Teatr oraz orkiestra dęta MPK, Kraków Kopalnia Performance Górnicy – pracownicy KWK Mysłowice-Wesoła,

MYSŁOWICE Magdalena Drobczyk (obraz wielkoformatowy) oraz Raspazjan i Mona Tusz (graffiti)

KATOWICE Instalacja Michała Kopaniszyna, Janusza Łobzowskiego K-ce. Ulice

ZABRZE Charles De Gaulle, scen. i reż. Zbigniew Stryj, Teatr Nowy, Zabrze, orkiestra dęta KWK Makoszowy

GLIWICE Archiwalne plakaty firmy Nivea, performance Sprzedawcy gazet, scen. i reż. Dariusz Jezierski, Teatr Pro Forma, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, Urząd Miasta Gliwice

OPOLE Tańce opolskie – Zespół Pieśni i Tańca Opole

WROCŁAW Flash mob – Pasażerowie na stacji w remoncie

LEGNICA Robert Urbański Tory History, reż. Jacek Głomb, Teatr im. H. Modrzejewskiej, Legnica

CHOJNÓW Pusty peron, Bolesławieckie Stowarzyszenie Inicjatyw Lokalnych Via Sudetica

BOLESŁAWIEC PATRIARGIL, wykonanie: Glinoludy, BOLESŁAWIEC Bolesławieckie Stowarzyszenie Inicjatyw Lokalnych Via Sudetica

WĘGLINIEC Święto miasta – wystawa eksponatów kolejowych i fotografii archiwalnych z Węglińca, performance Polonez na dworcu – wszyscy pasażerowie pociągu

ŻARY Dekoracja zwycięzców turnieju Siłowanie na rękę, Klub Szaki

FORST Pokaz akrobatyczny – Związek Sportowy FORST COTTBUS Natascha von Steiger, warsztaty Nivea, instalacja muzyczna

ORAZ WIELE INNYCH ATRAKCJI...


ZARYS PROGRAMU

11 czerwca 2011 roku ze stacji Kraków Główny wyruszy jak każdego dnia pociąg EC Wawel w kierunku Berlina. Tym razem będzie to podróż wyjątkowa, a jej uczestnicy wezmą udział w niecodziennym wydarzeniu teatralnym, które rozegra się na pokładzie pociągu oraz na stacjach, będących przystankami na trasie krakowsko-berlińskiego ekspresu. Do udziału w projekcie zaprosiliśmy lokalnych partnerów, którzy obok jego organizatorów: Narodowego Starego Teatru z Krakowa, Teatru im. Maksyma Gorkiego z Berlina i Domu Norymberskiego będą współtworzyć program tego wyjątkowego przedsięwzięcia.

Pierwszym ważnym przystankiem na trasie zarówno tego pociągu jak i w polsko-niemieckiej historii są Mysłowice. W nieczynnej i szykującej się do zamknięcia, noszącej to samo imię, co miasto kopalni, przez której teren przejeżdża pociąg, w 1919 roku padły strzały do górników czekających na wypłatę, co było przyczynkiem do wybuchu pierwszego Śląskiego Powstania. Nieopodal Mysłowic znajdował się tak zwany „Trójkąt Trzech Cesarzy“, czyli miejsce, gdzie stykały się granice: Austrii, Prus i Rosji. To przez tę granicę przemycała z Paryża do Warszawy siostra Fryderyka Chopina jego serce. Tu przybył w 1972 roku z przyjacielską wizytą kolejny pasażer naszego pociągu: kubański przywódca Fidel Castro, którego ze szczególnym entuzjazmem witały mieszkanki Górnego Śląska, dla których mundur rewolucjonisty zamienił na górniczy. Katowice, pierwsza stacja, na której zatrzymuje się pociąg, to obecnie wielki plac budowy. Zniknął dawny dworzec kolejowy, na jego miejscu powstaje nowy budynek, który połączy różne funkcje: zarówno obsługi pasażerów jak i przyszłych konsumentów. Zabraknie w nim na pewno miejsca dla bezdomnych, którym dawny dworzec dawał schronienie. Po jego wyburzeniu stali się bezdomni podwójnie. Michał Kopaniszyn z katowickiej Akademii Sztuk Pięknych poświecił im poruszający projekt, dzięki któremu będziemy mogli ich poznać. W pociągu spotkamy też piłkarzy drużyn Wisły Kraków i 1. FC Kattowitz, którzy w 1927 roku w Katowicach rozegrali słynny mecz o mistrzostwo Polski. W przedwojennych, należących do Polski, Katowicach istniała silna niemiecka drużyna piłkarska, która dotarła do finału futbolowych rozgrywek. Nietrudno się domyśleć, że ówczesnej rywalizacji nie przyświecał tylko sportowy duch. Thomas Urban, autor książki o polsko-niemieckich relacjach piłkarskich na Śląsku, będzie naszym gościem.

Dzięki akcji przygotowywanej przez Zbigniewa Stryja z Nowego Teatru w Zabrzu innym niezwykłym pasażerem pociągu będzie Charles de Gaulle, który w 1969 roku w Zabrzu wygłosił niezapomniane zdanie o tym mieście. W przemówieniu popierającym polskie zabiegi dyplomatyczne o uznanie przez RFN granicy na Odrze i Nysie powiedział, że Zabrze to najbardziej śląskie, a więc, co za tym idzie, najbardziej polskie z wszystkich miast.

Na stacji Gliwice do pociągu wsiądą postaci z książek kolejnego śląskiego pisarza tworzącego w języku niemieckim: Horsta Bienka, a także znamienity obywatel tego miasta: Oscar Troplowitz. Choć mało kto o tym pamięta, to on wynalazł i wprowadził do produkcji rzeczy, bez których nie wyobrażamy sobie codziennego życia: krem kosmetyczny zamknięty w słoiczku (któremu nadano nazwę Nivea), plaster samoprzylepny czy wreszcie wysuwaną z etui pomadkę do ust. Troplowitz był też jednym z pierwszych, którzy sięgnęli po wielkoformatową reklamę, m.in. na autobusach. Obok Polaków i Niemców do przedwojennych mieszkańców Śląska należeli także Żydzi. Ich historią i opieką nad miejscami pamięci zajmują się uczniowie pani Marzanny Pogorzelskiej z Kędzierzyna-Koźla, działający także w Amnesty International. Oni zwrócili naszą uwagę na opuszczoną stację Sławięcice, którą pociąg mija wjeżdżając do Kędzierzyna, i gdzie w czasie II Wojny Światowej znajdował się obóz koncentracyjny. Osadzeni tu więźniowie pracowali dla koncernu IG Farben i niemieckiego przemysłu zbrojeniowego.

Opole to stolica polskiej piosenki, od kilkudziesięciu lat, na scenie tutejszego amfiteatru odbywa się znany wszystkim festiwal, podczas którego swoją premierę miało wiele polskich przebojów. One to właśnie stały się podstawą scenariusza spektaklu w Teatrze im. Jana Kochanowskiego „Tak naprawdę nie zdarza się nic“, którego twórcą jest dyrektor teatru Tomasz Konina. Kilku jego wykonawców, jako uczestników opolskiego festiwalu, będzie podróżować naszym pociągiem. Opole to też miasto niemieckiej mniejszości w Polsce. Na Opolszczyźnie działa wiele zespołów folklorystycznych pielęgnujących dawną kulturę niemieckich Ślązaków. Niektóre z nich zatańczą dla nas na dworcu w Opolu.

We Wrocławiu dołączą do pasażerów naszego pociągu studenci Wydziału Lalkarskiego wrocławskiej filli PWST im. L. Solskiego w Krakowie Jakub Kowalczyk i Magdalena Prochasek, którzy przygotują spektakl inspirowany motywem kolejowej podróży. We Wrocławiu w latach 80. rozpoczęła swoją działalność „Pomarańczowa Alternatywa“, grupa performerów skupiona wokół „Majora“ Frydrycha, której niewinne akcje spędzały sen z powiek milicji oraz lokalnym urzędnikom partyjnym i państwowym. „Krasnale“ - symbol działań „Pomarańczowej alternaty“ zagoszczą w naszym pociągu.

O Legnicy opowiedzą artyści z Teatru im. Heleny Modrzejewskiej pod wodzą dyrektora Jacka Głomba. W historii miasta doszukać się można śladów wielu obecnych tu kultur: polskiej, niemieckiej, rosyjskiej, żydowskiej, ukraińskiej czy łemkowskiej a nawet greckiej i macedońskiej. Stąd wyruszyły do Pragi w 1968 roku wojska Układu Warszawskiego. Tutaj też rozegrała się w roku 1241 jedyna w historii bitwa, podczas której Polacy i Niemcy walczyli po jednej stronie przeciw zmierzającym na zachód Tatarom. Bolesławiec słynny z wyrobu pięknej ceramiki, swoje naturalne bogactwo, czyli glinkę ceramiczną, wykorzystał również do akcji artystycznych. Tutaj działa Bogdan Nowak i jego, znana także poza granicami kraju, a tworzona wraz z mieszkańcami Bolesławca „Gliniada“. Ale miasto zasłynęło też jako miejsce pochówku słynnego rosyjskiego marszałka i pogromcy Napoleona – Kutuzowa. W pogoni za francuską armią dotarł aż do tego miasta i tu zmarł na tyfus. Grób Kutuzowa był do roku 1993 miejscem pielgrzymek rosyjskich i radzieckich oficerów. Wycofująca się z Polski Armia Czerwona postanowiła zabrać jego szczątki do Rosji.

Tuż przed granicą pociąg zatrzymuje się na prawie pół godziny w miejscowości Węgliniec. Dawna stacja węzłowa, przez którą przejeżdżały pociągi do Berlina, Drezna, Wiednia i Pragi, kiedyś należała do reprezentacyjnych miejsc niemieckich kolei. Tutaj, w pięknym dworcowym budynku mieściła się jedna z najlepszych kolejowych restauracji. Czasy jej świetności przypomni wystawa przygotowana specjalnie dla naszych pasażerów przez członków Towarzystwa Miłośników Ziemi Węglinieckiej. Tutaj będziemy też musieli pożegnać wagon WARS, który nie może obsługiwać tras międzynarodowych.

Stacja graniczna to Forst, kiedyś ładne miasto położone po obu stronach Odry, w czasie wojny całkowicie zniszczone. Dzisiaj, wędrując po jego dawnym obszarze, natknąć się można na pomnik, który dawniej stał na miejskim placu lub na inne ślady świadczące o tym, że jeszcze nie tak dawno istniało tu normalne miasto. Może uda nam się go zrekonstruować – w niematerialnej formie oczywiście. Przez Forst przejechał też w 1946 roku specjalny pociąg z ciałem i majątkiem niemieckiego dramatopisarza Gerharta Hauptmanna, który nieoczekiwanie zmarł w swojej posiadłości w Jagniątkowie. Był chyba jedynym, którego po wojnie Armia Czerwona nie pozbawiła majątku, podobno dlatego, że posiadał list od Lenina wychwalający jego sztukę „Tkacze“. Cottbus to miasto znanego Festiwalu Filmów Środkowoeuropejskich. Dzięki uprzejmości organizatorów będziemy mieli okazję sięgnąć do festiwalowego archiwum. Tutaj też dołączy do nas działający przy Teatrze im. Maksyma Gorkiego zespół muzyczny, aby zaprezentować twórczość związanego z tym miastem niemieckiego barda Gerharda Gundermanna Z końcowej stacji Berlin Hauptbahnhof wszyscy chętni będą mogli udać się do Teatru im. Maksyma Gorkiego, aby obejrzeć tam spektakl „Być albo nie być“ w reżyserii Milana Peschela, który jest jedną z części projektu „Wanderlust“, w ramach którego odbywa się także „Kraków-Berlin-XPRS“.

EC Wawel w dniu 11.06.2011 roku wyposażony zostanie w dwa dodatkowe wagony specjalne, w których zaprezentowane zostaną sceny ze spektakli Starego Teatru i Teatru im. Maksyma Gorkiego oraz sceny przygotowane przez teatry z poszczególnych miast znajdujących się na trasie przejazdu. We współpracy z filmoznawczynią z Uniwersytetu Jagiellońskiego, dr Małgorzatą Radkiewicz przygotowany zostanie wykład pt. „Filmowe obrazy Ziem Odzyskanych” ilustrowany fragmentami filmów fabularnych, dokumentalnych, archiwalnych, reportaży i nagrań amatorskich. W pociągu będzie prezentować swoją twórczość grupa Kuxido. Taką nazwę nosi dizajnerski duet, który tworzą Katarzyna Paradzińska i Magdalena Studnicka, i który przygotuje pokazy mody inspirowanej śląską architekturą czy strojem podróżnym. Kilkugodzinna podróż nie może obyć się bez wagonu restauracyjnego lub podróżnego prowiantu. Tu pole oddamy Wojciechowi Nowickiemu, autorowi piszącemu na temat kuchni i zwyczajów związanych z jedzeniem. Wykłady i prezentacje kulinarne na temat posiłków w podróży będą swego rodzaju suplementem do wydanej niedawno przez Nowickiego książki „Stół jaki jest. Wokół kuchni w Polsce”. W wagonie WARS będzie można przenieść się w czasy niezbyt jeszcze odległe i powspominać potrawy wykreślone dzisiaj z menu, a królujące w nim przez dziesięciolecia. Wagony specjalne to także miejsce dla pasażerów naszego pociągu. Mamy nadzieję na aktywny udział wszystkich uczestników podróży w akcjach, konkursach czy warsztatach twórczych.

Kraków-Berlin-XPRS, choć swoją trasę przemierzy dość wolno, przez polsko-niemiecko-śląską historię przejedzie bardzo szybko. Zasygnalizujemy niektóre fakty, przypomnimy niezwykłe osoby wywodzące się z mijanych regionów, pokażemy, że warto sięgnąć do archiwów i rozmawiać z ludźmi, którzy z pasją odkrywają zapomniane, często intymne historie związane z miejscem swojego zamieszkania. Historie te bardzo często znacznie różnią się od stereotypowych narracji i zwykle nie pasują do tych oficjalnych, utrwalanych latami przez różnego rodzaju propagandę uprawianą po obu stronach granicy. Chcielibyśmy, aby te odkrycia stały się znane poza miejscem, w którym zostały dokonane, żeby ten pociąg zawiózł je dalej.





BILETY

Rezerwacji biletów na przejazd pociągiem KRAKÓW-BERLIN-XPRS będzie można dokonać od kwietnia 2011 poprzez

www.gorki.de
www.stary-teatr.krakow.pl