• 7 czerwca 2024

Wystawa: around / along / beyond / inside

Wystawa: around / along / beyond / inside

Wystawa: around / along / beyond / inside 877 895 Dom Norymberski w Krakowie

 

around / along / beyond / inside

wystawa

22.06 – 12.07.2024

artystki i artyści: Teresa Bujnowska, Jerzy Kałucki, Gisela Hoffmann, Reinhard Wöllmer, Olga Ząbroń.

kuratorka: Olga Ząbroń

galeria Domu Norymberskiego, Kraków, ul. Skałeczna 2

wernisaż: 22.06.2024, godz. 19.00

Wystawa „around / along/ beyond / inside” zorganizowana z okazji jubileuszu 45-lecia partnerstwa Krakowa i Norymbergii jest pokazem twórczości pięciorga artystów związanych z obszarem sztuki konkretnej, geometrycznej. To druga wystawa prezentująca krakowsko-norymberski dialog artystów tego nurtu w Galerii Domu Norymberskiego w Krakowie. Możliwość ponownego spotkania wokół sztuki wyrażanej językiem geometrii pokazuje, że jest to droga twórcza wciąż aktualna i ewoluująca. Na wystawie prezentujemy prace, które wywodząc się z matematycznych reguł w sposób różnorodny odnoszą się do kształtowania przestrzeni. Geometria staje się narzędziem do konstruowania samych dzieł jak i myślenia o ich wielowymiarowym oddziaływaniu. Pojęcia takie jak: wokół, wzdłuż, poza, wewnątrz opisują świat wizualny składający się okręgów, łuków, brył, odcinków, zbiorów punktów…są to desygnaty struktury dzieł, ich relacji z otaczającą przestrzenią jak i wzajemnego oddziaływania konkretnych obiektów na wystawie.

Teresa Bujnowska jest artystką, która tworzy wizualne przedstawienia matematycznych twierdzeń. Aktywność Bujnowskiej wpisuje się także w ciekawy sposób w kontekst norymberski. Od lat twórczość Albrechta Dürera inspiruje artystkę do zgłębiania problemów ukrytych w jego pracach graficznych. Wewnętrzne konstrukcje dzieł Dürera stają się dla Bujnowskiej bazą do tworzenia własnego systemu przekształceń znajdujących swój wyraz w jej artystyczno-naukowych realizacjach. Przykładem jest cykl „RE-KONSTRUKCJE GEOMETRYCZNE” oparty na ilustracji nr 4. „Zarys kwadratowy sklepienia z centralnym filarem” z III części traktatu Dürera „Pouczenie o mierzeniu cyrklem i linią”. Natomiast koncepcja najnowszego (nieukończonego) cyklu prac „OPERA GEOMETRICA. Transpozycje Prostokąta Phi”, prezentowanego w niewielkim fragmencie na wystawie, sprowadza się do budowania złożonych, linearnych układów geometrycznych w oparciu o proporcje liczbowe tzw. złotego podziału (1 : 0,618…). W wykresach Bujnowskiej, poprzez etapy geometrycznych przekształceń, zapisany jest czas. Wielowarstwowe, przecinające się układy figur, mają skomplikowany i bogaty wyraz plastyczny. „Architektura” ścisłych konstrukcji geometrycznych odzwierciedla świat oparty na danych liczbowych. To sztuka systemowa pozwalająca dostrzec prawa i reguły konstruujące przestrzeń. Poprzez generowanie kolejnych form Bujnowska stawia pytanie o początek, koniec, o byt jakim jest nieskończoność. Jest to postawa, która w swym skupieniu i ciszy dotyka obszarów transcendentnych.

Jerzy Kałucki posługiwał się pokrewnymi kodami artykulacyjnymi jak Teresa Bujnowska. Kałucki wybrał jednak język redukcji. Kompozycje jego obrazów są mocne i klarowne. Mają w sobie pełną logiki dynamikę rozwoju, przebiegu. Charakter prac artysty został ukształtowany zarówno na podstawie matematycznych wyliczeń jak i intuicyjnych decyzji. Do najbardziej rozpoznawalnych „znaków” w twórczości Kałuckiego można zaliczyć koło, łuk a także linię prostą. Koncepcja twórcza Jerzego Kałuckiego to postawa filozoficzna, dotykająca ściśle naukowych obszarów, ale w swej wymowie wykraczająca poza materialne obszary. To aktywność związana z eksploracją zagadnień przestrzennych. Prezentowany na wystawie obraz „Brama” z 1998 roku poprzez swój tytuł kieruje uwagę na to co „przed”, „poza”, zarówno w sensie przestrzennym, jak i metaforycznym. Brama może być symbolem otwarcia, przejścia ale i zamknięcia. Przestrzeń wyobrażeniowa wykreślona przez Kałuckiego poza prostokątem płótna, rozszerza się w nieskończoność. W ten sposób sygnalizuje istnienie obszarów niewyrażonych, otwiera medytacyjne wymiary.

Prace Giseli Hoffman mają w sobie cechy dzielenia i spajania przestrzeni. Czasem tną jak brzytwa, ale również z zupełną naturalnością stają się jej integralną częścią. Artystka operując znakami wizualnymi – linią i pustką, eksploruje stany „pomiędzy”. Postawa twórcza Hoffman w pewnych aspektach bliska jest działaniom przestrzennym Jerzego Kałuckiego. Instalacje artystyczne obojga twórców to „rysunki przestrzenne” – zderzenie dwu- i trójwymiaru. Ułożone w przestrzeni „proste” Hoffman, zyskują nowe konteksty w zależności od pozycji widza, jego ruchu względem prac. Cześć wieloelementowych kompozycji rozwija się w przestrzeni w sposób „muzyczny”, oparty na rytmie. Barwą która kojarzy się od razu z działaniami artystki jest oranż. Emanacja pomarańczu „zabarwia” sąsiadujące powierzchnie. W ten sposób prace z łagodnością wchodzą w relację z otoczeniem. Prezentowane na wystawie obiekty z pleksi podkreślają dynamikę przestrzeni, jednocząc się z nią poprzez swą transparentność a zarazem oddzielając intensywnością barwy. Subtelność i moc działania prac Giseli Hoffman doskonale wyraża się także w przestrzeniach pozagaleryjnych. Wystawie „around/ along / beyond/ inside” towarzyszy instalacja site-specific „fuge_2024”. Na rogu ulicy Krakowskiej i Skałecznej artystka przygotowała interwencję artystyczną, która ze szlachetnością i szacunkiem do architektury wpisuje się w tkankę miejską, „zapraszając” do reinterpretacji oswojonej mieszkańcom Krakowa przestrzeni.

Papierowe obiekty Reinharda Wöllmera mają w sobie zarówno rzeźbiarską masę, ciężkość, jak i delikatność, lekkość. Związana jest ona z materiałem z którego powstają jak i wprowadzeniem ażurowych rozwiązań konstrukcyjnych.  Artysta z wrażliwością operuje kształtem, strukturą materiału, barwą, zapraszając światło do współtworzenia swoich prac. Krzywizny, otwory przez które prześwituje płaszczyzna tła sprawiają, że prace zawieszone są pomiędzy statyką a dynamiką. Wzrok widza podąża po krawędziach prac, liniach nacięć powierzchni czy stopniach perforacji materiału. Wpada „w głąb” i odbija się od powierzchni ściany ponownie zachęcając do aktywnego oglądania. Percepcja prac Wöllmera jest także mocno związana z pozycją obserwacji. Poziomy warstw materiału, proporcje prześwitów jak i ich położenie na powierzchni, tworzą bogactwo rozwiązań wizualnych. Artysta operuje płaszczyznami koloru, lub też zabarwia krawędzie materiału. Te eksperymenty barwne w połączeniu z naturalną strukturą papieru tworzą rozwibrowane „utwory”, emanujące czasem barwną poświatą na sąsiednie powierzchnie.

Moje obiekty, prezentowane na wystawie, są zapisem doznania przestrzeni. Doświadczenie intensywności, płynności czy pulsacyjności wpływają zarówno na kształtowanie przestrzeni w moich obrazach jak i form w realizacjach przestrzennych. Percepcja przestrzeni związana jest z energetycznością obiektów i wytwarzanym przez nie polem. W swojej praktyce tworzę „momenty” kumulacji napięcia i jej falowego rozchodzenia się w przestrzeni, poprzez przeciwstawienie języka z pogranicza geometrii oraz rozwibrowanej linii. Zredukowana do bieli i czerni gama barwna podkreśla interesujące mnie „stany przestrzenne”. Stosowane w moich pracach podziały, „pęknięcia”, załamania, choć nawiązują do pełnej niepokoju rzeczywistości, są tak naprawdę wzmocnieniem przekonania o głębokiej harmonii i matematycznej konstrukcji wszechświata.

Zestawienie na wystawie prac artystek i artystów z kręgu sztuki nieprzedstawiającej pokazuje wspólne obszary inspirujących zjawisk i problemów badawczych. Podkreśla także kierunki rozwijania indywidualnych ścieżek twórczych. U wszystkich artystów istnieje odniesienie do geometrii, do rozważań nad przestrzenią. Wystawa around/ along / beyond / inside może być głosem w dyskusji o związkach geometrii i przestrzeni. W 1985 roku Jerzy Kałucki w tekście „Zwierzenia o przestrzeni geometrii” stworzył pojęcie „przestrzeń geometrii”. Za pomocą narzędzia -„geometrii przestrzeni”- pomocnego w rozwiązywaniu zadań w warstwie praktycznej artysta opisał przestrzeń osobną, niematerialną, wyobrażeniową: „przestrzeń geometrii jest nie tylko swoistą przestrzenią stworzoną przez geometrię, ale jest ona także bytem samodzielnym i nie odzwierciedla żadnej innej przestrzeni. […] przestrzeń geometrii posiada jeszcze jedną właściwość: potencjalność. Może ona zawierać nieskończoną liczbę nieujawnionych konstrukcji przestrzennych, bądź ujawnionych częściowo, a nawet sprzecznych, niejasnych. W tym sensie jest przestrzenią otwartą, dynamiczną. Zapis tej przestrzeni, będący obiektem fizycznym, jest równocześnie (a może przede wszystkim) obiektem intencjonalnym, egzemplifikacją owej przestrzeni”1. Można zauważyć że prezentowane na wystawie prace są bytami intelektualnymi, choć doświadczenie obcowania z nimi poprzez zawarte w nich uniwersalne piękno, może być dla odbiorców zarówno doświadczeniem duchowym jak i zmysłowym.

Olga Ząbroń

1 J. Kałucki Zwierzenia o przestrzeni geometrii, „Zeszyty Artystyczne PWSSP w Poznaniu”, 1985, z. 2, s. 102

TERESA BUJNOWSKA, ur. w 1948 r. w Szczecinie.

Studia w PWSSP w Poznaniu i ASP w Krakowie. Dyplom w 1975 r. w Pracowni Malarstwa prof. Jonasza Sterna.W latach 1976-87 pracowała w Instytucie Architektury i Planowania Przestrzennego Politechniki Szczecińskiej, a w latach 1988-2016 na Wydziale Sztuki Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, gdzie w ostatnich latach na stanowisku profesora UP prowadziła zajęcia w ramach przedmiotów: Rysunek, Struktury wizualne i Intermedia. Uprawia twórczość w zakresie rysunku i malarstwa. Jest autorką kilkunastu wystaw indywidualnych, uczestniczyła w kilkudziesięciu wystawach zbiorowych. Jej prace znajdują się w zbiorach: Muzeum Sztuki Współczesnej w Łodzi, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Muzeum Okręgowe w Koszalinie, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Muzeum Sztuki Współczesnej w Radomiu, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, Kolekcja Teatru STU w Krakowie, Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych w Krakowie, Małopolska Fundacja Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

GISELA HOFFMANN, urodzona 1963 roku na bałtyckiej wyspie Fehmarn.

W latach 80. przeniosła się do Frankonii, gdzie początkowo rozpoczęła studia na kierunku historia sztuki na Uniwersytecie Friedricha Alexandra w Erlangen. W latach 1987-1992 studiowała w Akademii Sztuk Plastycznych w Norymberdze pod kierunkiem profesorów Stephana Eusemanna i Hannsa Herpicha. Była stypendystką Ministerstwa Landu Bawarii oraz laureatką Nagrody Dziennika „Nürnberger Nachrichten”.

JERZY KAŁUCKI, ur. 1931 r. we Lwowie, zm. 2022 r. w Proszowicach.

Studia na Wydziale Scenografii ASP w Krakowie w latach 1951–1957. Dyplom pod kierunkiem prof. Andrzeja Stopki. Od 1957 do 1981 roku pracował jako scenograf telewizyjny i teatralny. Od 1975 roku członek „Grupy Krakowskiej”. W latach 1981–2003 prowadził pracownię malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu. Od 1995 roku – profesor. Twórczość w zakresie malarstwa, rysunku, grafiki, aranżacji przestrzennych, działań efemerycznych oraz scenografii. Uczestnik spotkań artystycznych m.in.: Sympozjów „Złotego Grona” w Zielonej Górze, Pleneru Form Przestrzennych „Przestrzeń Miasta” (Chełm 1978 r.), Międzynarodowego Spotkania Artystów, Krytyków i Teoretyków Sztuki w Osiekach (1970 r.) a od 1983 roku Międzynarodowych Plenerów dla Artystów Posługujących się Językiem Geometrii dr. Bożeny Kowalskiej. W roku 2005 otrzymał Nagrodę im. Jana Cybisa. Jego prace znajdują się m.in. w zbiorach: Muzeum Narodowego w Krakowie, w Poznaniu, w Warszawie, we Wrocławiu, Narodowej Galerii Sztuki „Zachęta” w Warszawie, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie, CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie, Muzeum Okręgowego w Chełmie, Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, MCSW „Elektrownia” w Radomiu, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Museum Modern Art – Sammlung Jurgen Blum w Hünfeld, Museum Jerke w Recklinghausen, Galerie Hoffmann, Gorbelheimer-Muhle a także w kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą.

REINHARD WÖLLMER, urodzony w 1957 roku w Norymberdze.

W latach 1977 – 1984 studia na wydziale malarstwa i grafiki w Akademii Sztuk Plastycznych w Norymberdze pod kierunkiem profesora Clemensa Fischera. Jest członkiem założycielem grupy artystycznej PURPUR, laureatem nagród: Kunstpres Hollfeld i Kunstverein Spirale Treuchtlingen oraz autorem licznych wystaw indywidualnych i prac w przestrzeni publicznej.

OLGA ZĄBROŃ, ur. w 1985 r. w Krakowie.

Studia na Wydziale Malarstwa ASP w Krakowie. Dyplom z wyróżnieniem w 2011 r. w pracowni prof. Leszka Misiaka.

Była stypendystką Athens School of Fine Arts w Grecji (2008-2009 r.). Od 2011 roku zatrudniona w macierzystej uczelni na Wydziale Malarstwa, aktualnie na stanowisku profesora uczelni. W latach 2013-2018 uczestniczyła w Międzynarodowych Plenerach dla Artystów Posługujących się Językiem Geometrii dr Bożeny Kowalskiej. Jest laureatką X Triennale Polskiego Rysunku Współczesnego w Lubaczowie (II Nagroda) i IV Ogólnopolskiego Konkursu Malarskiego im. Leona Wyczółkowskiego (wyróżnienie) w 2020 roku. Uprawia twórczość w zakresie malarstwa, rysunku, sztuki obiektu i instalacji przestrzennej. Jest autorką trzynastu wystaw indywidualnych oraz uczestniczką ponad 120 wystaw zbiorowych w kraju i za granicą. Była kuratorką wystaw w Polsce, Niemczech i w Ukrainie. Jej prace znajdują się w zbiorach Museum Jerke w Recklinghausen, Kulturhistorisches Museum Görlitz, MCSW „Elektrownia” w Radomiu, Muzeum Kresów w Lubaczowie oraz kolekcjach prywatnych w Polsce, Niemczech, Francji, Grecji i Kanadzie.

Wystawę można oglądać: wt. – czw., 11.00 – 18.00 lub w innych terminach po telefonicznym umówieniu się: 12 4306127