Wystawa: SIGTHSEEING KRAKÓW/ NORYMBERGA – 22 LATA PÓŹNIEJ

 

„Zbieram ulubione miejsca. Czy masz swoje ulubione miejsce w mieście? Pokażesz mi je?”
Tym wezwaniem norymberska artystka Pirko Julia Schröder rozpoczęła 22 lata temu swój multimedialny projekt Sightseeing Kraków–Norymberga. W Krakowie, a później także w Norymberdze, dała się poprowadzić łącznie 36 osobom do ich osobistych ulubionych miejsc. Powstały przy tym nagrania wideo i rozmowy, które pokazują miasta nie jako turystyczną scenografię, lecz jako przestrzenie emocjonalnych doświadczeń.

Filmowe sekwencje pozwalają spojrzeć na chwilę oczami innych i podążać za ich myślami. Miejsca opowiadają o wycofaniu, wolności i przynależności – oraz o tym, jak bardzo indywidualna percepcja kształtuje nasz obraz miasta.

W 2026 roku Pirko wraca do Krakowa. Ponownie mieszka w Domu Norymberskim na krakowskim Kazimierzu. Jej nowy projekt wideo bezpośrednio nawiązuje do wcześniejszej pracy: odwiedza dawne miejsca i zestawia archiwalne nagrania z aktualnymi obrazami.

22 lata temu zastała na Kazimierzu dzielnicę pełną nieużytków, otwartych przestrzeni i namacalnej historii. Dawna dzielnica żydowska sprawiała wrażenie surowej i nieukształtowanej, a jednocześnie otwartej na zawłaszczanie i spontaniczne wykorzystanie. Zaproszenia jej rozmówców prowadziły ją na dach Akademii Muzycznej, do kamieniołomu z kąpieliskiem, do piwnic jazzowych, barów, galerii producenckiej czy do niepozornych miejsc odosobnienia w centrum miasta. Wiele ulubionych miejsc kryło się na otwartych przestrzeniach – były to miejsca, gdzie można było się wyciszyć i odpocząć, ukryte zakątki, które przez chwilę wydawały się należeć wyłącznie do tych, którzy je znali.

Norymberga również stała się częścią projektu. Tam artystce towarzyszyli głównie ludzie z jej kręgu znajomych, prowadząc ją do swoich osobistych miejsc. W odróżnieniu od Krakowa, Norymberga w ostatnich dekadach zmieniła się stosunkowo niewiele. To właśnie tworzy dziś interesujący kontrast między oboma miastami i ich odmiennymi ścieżkami rozwoju.

Kraków od czasu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku przeszedł głęboką przemianę. Inwestycje w infrastrukturę, rewitalizację i kulturę trwale zmieniły jego wygląd. Szczególnie Kazimierz zmienił się w modną dzielnicę kulturalno- rozrywkową. Zabytkowe budynki zostały odnowione, przestrzenie publiczne przeprojektowane, a dawne nieużytki zabudowane lub zagospodarowane. Zmiany te wpłynęły również na pierwotne miejsca projektu. Niektóre z nich już nie istnieją, inne trudno rozpoznać. Wielu ludzi, którzy wówczas towarzyszyli Pirko Julii Schröder, dziś nie można już odnaleźć.

Nowy projekt wideo ukazuje jednocześnie przeszłość i teraźniejszość. W obrazach z tych samych miejsc spotykają się wspomnienia i zmiany, osobiste historie i rozwój miasta. Widać wyraźnie, że miasta nie składają się wyłącznie z budynków i ulic, ale także z doświadczeń oraz relacji ludzi, którzy w nich żyją.

To wielowarstwowy portret czasu, pamięci i transformacji, pokazujący, jak bardzo ludzie kształtują miejsca i jak miejsca stają się częścią ich biografii. Podczas gdy miejsca w Norymberdze – dzięki ciągłości relacji – wciąż wydają się znajome, Kraków po 22 latach jawi się jako wyraźnie odmieniony. Szczególnie na Kazimierzu widać, jak przestrzeń miejska się zmienia i zyskuje nowe znaczenie.

Ponowne spotkanie z tymi samymi miejscami stawia też pytanie: co właściwie decyduje o tym, że dane miejsce staje się ulubione – samo miejsce czy ludzie, z którymi jest związane? Co pozostaje, a co powstaje, gdy miasto się zmienia i gdy brakuje osób z nim związanych? Osobiste wspomnienia, zmiany urbanistyczne i różne warstwy czasu nakładają się na siebie, tworząc nowy sposób patrzenia na oba miasta. 

dr Anna Scherbaum, Bamberg

Pirko Julia Schröder (ur. 1970)

Projekt dostępny również na stronie artystki:

https://pirkojuliaschroeder.com/sightseeing